نظام خواب در اسلام

خداوند متعال در قرآن کریم، بارها به این نعمت بزگ خود اشاره کرده و از آن به عنوان مایه آرامش و راحتی بشر یاد نموده است؛ به عنوان نمونه در سوره نبا آیه ۹ آمده است: «و جعلنا نومکم سباتا» یعنی: ما خواب را برای شما قرار دادیم تا خستگی های روحی و جسمی شما به وسیله آن برطرف شود.

× امام صادق(علیه السلام) در روایتی، از خواب به عنوانبرادر مرگ یاد کرده و می فرمایند: «خواب نیز برادر مرگ است؛ چنان که در مرگ حواس و قوا تعطیل هستند، خواب نیز چنین است.»

مصباح الشریعه، ص۴۴

× در حدیث دیگری امام محمد تقی(ع) می فرمایند: «مرگ همین خوابی است که هر شب سراغ شما می آید، با این تفاوت که در مرگ انسان بیدار نمی شود، مگر روز قیامت…»

معانی الاخبار، ص۲۸۹، به نقل از معاد شناسی علامه سید محمد حسین تهرانی، ج ۱، ص۱۶۲

مکانهای مکروه برای خوابیدن

در احادیثی که از ائمه اطهار (سلام الله علیهم اجمعین) در مورد مکان خواب، به ما رسیده است، چنین دستوراتی از آن حضرات به چشم میخورد:

۱- رو به خورشید نخوابید، که بخار آور است، رنگ را تیره می کند، و جامه را کهنه و دردی که در درون انسان است را پدیدار می نماید. خصال شیخ صدوق، ترجمه کمره ای، ج۱، ص۱۲۰

۲- بر سر راه نخوابید. آداب و سنن (ترجمه ج ۷۳ بحارالانوار) ، ص۱۱۹

۳- در بام خانه ها نخوابید، مگر اینکه از چهار طرف بلندی دیوار به اندازه یک وجب و بیشتر باشد. آداب و سنن (ترجمه ج ۷۳ بحارالانوار) ، ص۱۱۹

۴- در مساجد نخوابید. وسایل الشیعه، ج۴، ص۲۵۵

خواب بین الطلوعین

خواب بین الطلوعین به خواب بین اذان صبح تا طلوع آفتاب گفته می شود.یک سری از هورمون های استرس زا وجود دارند(البته در جای خود مفید می باشند) که به آنها در اصطلاح علمی، «کوتیکواستروئید» گفته می شود؛ بیشترین میزان ترشح این هورمون ها دو ساعت قبل از طلوع آفتاب می باشد؛ یعنی دقیقا هنگام بین الطلوعین!

نصف عمر، ص۲۵

× امام صادق(ع) فرمودند: خواب بامداد نامبارک است و انسان را از روزی محروم می سازد؛ رنگ و روی را زرد می کند.

من لایحضره الفقیه، ترجمه غفاری، ج۲، ص۲۱۰

× امام رضا(ع) فرمودند: فرشتگان روزی های بنی آدم را در فاصله طلوع صبح تا دمیدن آفتاب، تقسیم می کنند، بنابراین هر کس در این هنگام بخوابد، از روزی خود محروم شده است.

من لایحضره الفقیه، ترجمه غفاری، ج۲، ص۲۱۰

× معمر بن خلاد، می گوید: هنگامی که علی بن موسی الرضا(ع۹ به خراسان تشریف آورده بودند رسم آن حضرت چنین بود که وقتی نماز صبح را می خواند، همچنان تا طلوع خورشید در مصلای خویش می نشست و به اذکار و ادعیه مشغول بود؛ آن گاه کیسه ای را می آورند که میسواک های ایشان در آن قرار داشت؛ از یک یک مسواک ها استفاده می فرمودند، سپس کُندر(که نام گیاهی است) می آوردند و حضرت مقداری از آن را می جویدند و سپس این کار را رها کرده و از مصحف قرآنی که برای ایشان فراهم می ساختند، مشغول به تلاوت قرآن کریم می شدند.

من لایحضره الفقیه، ترجمه غفاری، ج۲، ص۲۱۰

× بنا به فرموده رسول خوبی ها، محمد نبی(ص) ثواب کسی که بین الطلوعین را به عبادت خدا مشغول شود، مثل ثواب حج کننده خانه کعبه است و گناهانش آمرزیده شوند.

من لایحضره الفقیه، ترجمه غفاری، ج۲، ص۲۱۰

× امام محمدباقر(ع) فرمودند: … همانا ابلیس لشکر های روز خود را از هنگام دمیدن صبح تا طلوع خورشید گسیل داشته و می گسترد(تا بندگان را در این وقت با فضیلت، از عبادت و اعمال خیر منصرف و بخواب وادارند.)

من لایحضره الفقیه، ترجمه غفاری، ج۲، ص۲۰۶

خواب قیلوله

فیلوله: به خواب پس از طلوع آفتاب و ابتدای روز گویند که موجب ضعف انسان می شود.

۲- قیلوله: به خواب پیش از ظهر، به ویژه پیش از نماز ظهر و عصر، گویند.

۳- حیلوله: به خواب هنگام اذان ظهر و بعد از آن می گویند که از آن به خواب ظلمت هم تعبیر شده است.

۴- غیلوله: به خوابی که در انتهای روز صورت می گید و موجب امراض بدنی است، اطلاق می شود.

اما با توجه به این مطالبی که گفته شد، بهترین زمان ها برای خوابیدن، از زمان عشاء تا کمی مانده به سحر است و اندکی مانده به ظهر، که اصطلاحاً به آن قیلوله می گویند.

با خوردن سحری برای روزه_ی یک روز، و با خواب قیلوله، برای شب زنده داری کمک بطلبید.

من لایحضره الفقیه، ترجمه غفاری، ج۲، ص۴۷۴

× مرد بادیه نشینی نزد پیامبر(ص) آمد و عرض کرد: ای رسول خدا! من حافظه خوبی داشتم، ولی اکنون فراموش کار و کم حافظه شده ام، چه کنم؟ آن حضرت فرمود: آیا قبلا خواب قیلوله داشتی؟ گفت: آری. فرمود: و حال آن را ترک کرده ای؟ عرض کرد: آری، پیامبر فرمود: دوباره همان کار(خواب قیلوله) را از سر بگیر. آن شخص چنان کرد و حافظه اش به حال سابق بازگشت.

من لایحضره الفقیه، ترجمه غفاری، ج۲، ص۲۰۹

برخی از مهم ترین آداب خواب:

1 خوردن شام سبک

در پندار بسیاری از مردم، شام نخوردن موجب سلامتی و پرهیز از چاقی می شود در حالی که عکس آن صادق است. در سخنان پیشوایان دین، خوردن شام مورد تأکید فراوان قرار گرفته است. از جمله امام صادق(ع) می فرماید: «اساس خرابی بدن نخوردن شام است.»⁽¹⁾ و در حدیث نبوی آمده است: «شام بخورید، هر چند یک خرمای خشک باشد زیرا نخوردن شام باعث پیری و سالخوردگی می شود.»⁽²⁾

بنابراین جمله معروف «صبحانه ات را تنها بخور، ناهارت را با دوستت و شامت را بده دشمنت» عبارت درستی نیست و شما بهتر است شام تان را هم با دوست تان میل کنید.

2 اعتدال در خوردن:

اگر زیاد غذا بخورید متابولیسم بدن سرعت می گیرد، سیستم هضم سخت تر می شود و در نتیجه موقع خواب، مرتب در رختخواب غلت می زنید.⁽³⁾ پرخوری علاوه بر آنکه موجب بدخوابی می گردد، رویاهای پریشان را نیز بوجود می آورد. در حدیثی از حضرت علی(ع) نقل شده است که: «کسی که با شکم پر و سنگین بخوابد رویاهای غیر واقعی می بیند.»⁽⁴⁾ بنابراین زیاد خوردن و نخوردن هر دو دشمن سلامتی و خواب سالم هستند.

3 مسواک زدن

تمیزی دهان و دندان می تواند زمینه ساز خواب راحت تری گردد. شاید این حدیث نبوی که فرمودند: «مسواک زدن باعث حضور فرشتگان می شود.»⁽⁵⁾ بی ارتباط با خواب راحت نباشد. زیرا خواب های پریشان کار شیاطین اند اما حضور فرشتگان موجب اطمینان دل و بهره مندی از الطاف الهی می شود.

امام باقر(ع) با توجه به برکات مسواک می فرماید: «اگر مردم از فواید مسواک با خبر بودند، آن شب ها با خود به بستر می بردند.»⁽⁶⁾

4 تخلیه مثانه قبل از خواب

حضرت علی(ع) در توصیه به فرزند بزرگوارش امام مجتبی(ع) چهار عمل را موجب بی نیاز شدن از طبیب و طبابت می داند که رفتن به دستشویی قبل از خواب از جمله آن چهار عمل است.»⁽⁷⁾

وجود مواد زائد و سموم در بدن می تواند موجب پریشانی خواب ها شود ضمن آنکه ممکن است خواب را قطع نموده و ما را مجبور به تخلیه مثانه نماید که این خود عاملی برای بدخوابی محسوب می شود.

5 وضو گرفتن

اگر شبی را با وضو بخوابید و اثر آن را در راحت خوابیدن تان تجربه کنید، شاید دیگر این کار را ترک نکنید. ثواب های زیادی که برای وضوی قبل از خواب بیان شده خود نشانه تأثیر معنوی وضو در روح و روان فرد است که می تواند خوابی خوش را برای او به دنبال داشته باشد در حدیث نبوی آمده است که: «هر کس شب را با وضو بخوابد گویا همه شب را به عبادت پرداخته است.»⁽⁸⁾ نیز از امام صادق روایت است که: «هر کس شب را با وضو به بستر رود و بخوابد، در حالی می خوابد که بستر او مسجد و عبادتگاه اوست.»⁽⁹⁾ از مضمون احادیث مربوطه برمی آید که با وضو خوابیدن همچون عبادت کردن در مسجد موجب ارتقای روح مؤمن و بهره مندی بیشتر او از الطاف الهی می شود.

6 پناه بردن به قرآن و اذکار سفارش شده

انس گرفتن با خدای بزرگ تنها راه نجات بندگان ضعیف از وسوسه، نگرانی، ترس و اضطراب و دیگر موانع راحت خوابیدن است پناه بردن به دامان قرآن و اذکار متبرکه بهترین راه ایجاد انس و الفت با خداوند است.

وجود اذکار فراوان و سور مختلف قرآنی، برای شما این امکان را فراهم می کند که براساس سلیقه و میل باطنی خودتان یکی را انتخاب نموده و از طریق آن پلی به سوی آسمان بسازید. از مشهورترین ذکرها برای آرامش یافتن در بستر سوره ناس و فلق و آیة الکرسی است. از امام باقر(ع) روایت شده که «هر کس هنگام خواب دچار بیم و هراس می شود وقتی وارد بستر خود شد، سوره ناس و فلق و آیة الکرسی را بخواند.»⁽¹⁰⁾

7 رعایت زمان خواب

شب به طور طبیعی بهترین موقعیت را برای خواب فراهم کرده است. هیچ خوابی جبران نخوابیدن در شب را نمی کند. طی آزمایش هایی که در یک آزمایشگاه مجهز در آلمان بر روی خواب روزانه پرستاران شبکار صورت گرفت، مشخص شد که خواب روز و خواب شب تفاوت های مهمی با هم دارند. خواب روز گرچه خواب عمیقی هم باشد، همیشه شخص را ناخودآگاه به کمبود استراحت مبتلا می سازد و تکرار ترک خواب شبانه، نوعی خستگی مزمن و مفرط را به وجود می آورد. حتی اگر تمام ویژگی های شب را در محیط خواب مان در روز ایجاد کنیم باز هم خوابمان کیفیت خواب شب را نخواهد داشت.⁽¹¹⁾

اغلب افراد عادت دارند در روز هم یکی دو ساعتی را بخوابند. این امکان برای بانوان خانه دار بیشتر فراهم است. اگر بخواهیم بهترین زمان را برای خواب روز انتخاب کنیم، خواب قبل از ظهر یعنی حدود یکی دو ساعت قبل از اذان ظهر پسندیده و مطلوب است که از آن به قیلوله تعبیر می شود.

چنانچه طبق برنامه عرضه شده از سوی دین مقدس اسلام از سر شب تا اذان صبح بخوابیم و بعد از نماز صبح فعالیت های روزانه را شروع کرده و از خواب بین الطلوعین و ابتدای روز که کراهت زیادی دارد، بپرهیزیم، طبیعی است که نزدیک ظهر خواب آلوده شده و به استراحت نیاز داریم. جالب این است که این استراحت نیز از سوی دین سفارش و اثرات مطلوبی از آن بر روح و جسم آدمی گزارش شده است. «تقویت حافظه از جمله این اثرات است که در حدیث نبوی به آن اشاره شده است.»⁽¹²⁾

از دیگر ویژگی های خواب قیلوله آن است که رؤیا در این زمان به واقعیت نزدیکتر است. از امام حسین(ع) روایت شده است که «در زمان خواب قیلوله رؤیایی دروغ نخواهد بود.»⁽¹³⁾

پی نوشتها:

1. جامع الاحادیث، حدیث 43731، اول خراب البدن ترک العشاء.

2. همان، حدیث 43738، تعشوا ولو بکفّ من حشف فان ترک العشاء مهرمة.

3. 150 نکته برای خواب راحت، پاول ویلسون، ترجمه سپیده خلیلی، ص21.

4. رویا از نظر دین و روانشناسی، ص173؛ التباعد من اللّه الشبع.

5. موسوعة احادیث طیبه، حدیث62؛ و تحضره الملائکه.

6. همان، حدیث604.

7. همان، حدیث66.

8. بحارالانوار، ج76، ص181.

9. همان، ص182.

10. همان، ص195.

11. برای خواب بهتر، اقتباس از ص42.

12. دارالسلام، ج3، ص55. میرزا حسین نوری طبرسی.

13. همان.

خواب چیست؟

(و جعلنا نومکم سباتا)

و خواب شما را مایه آسایش و استراحت قرار دادیم.

خواب غذای روح است و ما 3 / 1 زندگی خود را در خواب می گذرانیم.

خواب به طور منظم و گسترده تحت تاثیر ریتم شبانه روزی اتفاق می افتد. در خواب بدن در وضعیت و محلی خاص قرار می گیرد; دیگرفعالیتهای جسمانی متوقف می گردد و هوشیاری حسی کاهش کلی می یابد.

اندامی که این تغییرات را به وضوح در حالت خواب، در مقایسه باهوشیاری در حال آرامش، نشان می دهد مغز است. امام علی(ع)می فرماید: «النوم راحه من الم و ملائمه الموت.»

خواب مایه ی آسودن از درد و رنج است و هم سنخ آن مرگ است.

مغز میزان خواب را تنظیم می کند و به نظر می رسد خواب برای آن حیاتی است. امام رضا(ع)می فرماید: «ان النوم سلطان الدماغ و هوقوام الجسد و قوته.»

خواب شهریار مغز است و مایه استواری و نیروی بدن.

انسان در خواب آرام است و حتی به نظر می رسد به محرکهای دنیای پیرامونش پاسخ نمی دهد ولی مغز و پیکرش تغییراتی عمیق را تجربه می کند. شما هر شب مراحلی یکسان از خواب را پشت سرمی گذارید. پس از رفتن به بستر، بدنتان شروع به آرام شدن کرده، تنشهای عضلانی کاهش می یابد و وارد اولین مرحله خواب می گردید.

مرحله اول :خواب جسمانی

شبانگاه وقتی آدمی سربربالش استراحت می گذارد، هنوز اعصاب واحساسات و تمایلاتش درحال حرکت است; مانند چرخ لنگری که بعد ازخاموشی موتور، دوسه دور دیگر هم می گردد تا بایستد. این نوع خواب، نتیجه استمرار کارهای روزانه است و عادتا در اول شب به وقوع می پیوندد; یعنی انسان در ساعات اول و دوم شب فعالیتهای روزانه اش رادرخواب بسیار می بیند. مدیر مدرسه احساس می کند درمدرسه است و شاگردها و معلم ها و دیگران آمده اند و شلوغ می کنند.

کارگر کارخانه خود را درکارخانه می یابد و هرکس احساس می کندمقداری از کارهای روزانه اش تکرار می شود. ما نیز از این نوع خوابها بسیار می بینیم; ولی چون اول شب است و بعد خواب ما سنگین و سنگین تر می شود، آنها را فراموش می کنیم; به ویژه آن که این نوع خوابها بی ارزش هم هستند. زیرا اعمال روزانه آدمی است که به طور خودکار انجام می پذیرد.

درمرحله اول خواب، امواج مغزی کوتاه تر، فشرده، و نامنظم می گردد و افکار روزمره از ذهن شما می گذرد. اگر در این منطقه تاریک و روشن چشم باز کنید، ممکن است به طور کلی منکر خوابیدن شوید.

مرحله دوم :خواب نفسانی

خواب نفسانی یعنی آن لحظاتی که انسان به طور عمیق به خواب فرو رفته و دست و پا و حواس پنج گانه اش از کار افتاده است. دراین حالت ضمیر نابخود اوج گرفته، امواج مغزی بلندتر و فعالیتش گهگاه قطع می گردد. چشم به محرک پاسخ نمی دهد. به طوری که حتی اگر پلکها را آهسته بازکنند، شخص نمی تواند ببیند.

در این نوع خواب، احساسات و تمایلات کوفته شده در داخل وجدان آدمی، از ضمیر نابخود بیرون می آید و خود را نشان می دهد. این نوع خواب، خوابی عکس العملی است; یعنی عکس العمل کارهای روزانه است نه ادامه آن; برای مثال فرض کنید انسان در روز مورد هجوم ستمگری قرار گیرد و توان انتقام نداشته باشد. این امر عقده ای در دلش می شود، در ضمیر نابخود جای می گیرد و حتی بی آنکه خودش دریابد، آزارش می دهد. در خواب این عقده می شکفد و انسان ضعیف ومظلوم، توانا می شود و از ستمگر انتقام می گیرد; او را کتک می زند، بر زمین می خواباند، میل درونی اش ارضا می گردد و وقتی ازخواب برمی خیزد، احساس نشاط و آرامش می کند; زیرا عقده درونی اش از بین رفته است. بنابراین، احساس نشاط انسانها هنگام صبح تنهابه سبب رفع خستگی فیزیکی نیست; بلکه در بیشتر مواقع به سبب ازمیان رفتن عقده های نفسانی است که شخصیت انسان را می آزارد.

روان شناسان قادرند بسیاری از مشکلات روانی و درونی افراد رااز روی خواب بفهمند، تحلیل کنند و سبب و راه حل آن را بیابند.

مرحله سوم :خواب روحانی

در مرحله سوم، امواج مغزی بسیارآهسته تر و حدود پنج برابر بزرگتر از مرحله اول می گردد.

عمیق ترین مرحله ناهوشیاری امواج مغزی در این زمان تحقق می یابدو بیدار کردن انسان از خواب بسیار دشوار است.

این مرحله به طور معمول دو یا سه ساعت پس از نیمه شب شروع می شود و تا نزدیک سپیده صبح ادامه می یابد. در این نوع خواب،انسان خوابهایی می بیند که از آینده خبر می دهد; آینده ای که باهیچ حساب احتمالاتی نمی توان آن را پیش بینی کرد.

خوابهای اول و دوم با گذشته انسان سروکار دارد; اما خوابهای مرحله سوم با گذشته هیچ رابطه ای ندارد و به کلی مستقل است.

چند ساعت خواب برای شما کافی است؟

شما هر شب به خواب عمیق و غیر منقطع در بستری راحت، جادار وامن نیاز دارید. مهمترین مساله این است که شما صبح هنگام برخاستن چه احساسی دارید؟ اگر سرشار از انرژی و سرحال برخیزید،معلوم است خوب خوابیده اید.

دراین باره که خواب خوب شب چه مدت باید باشد، فرمول خاصی وجود ندارد. انتظار این که همه افراد به یک اندازه به خواب نیاز داشته باشند به همان اندازه غیر منطقی است که توقع داشته باشیم، همه مردم هر روز یک اندازه غذا بخورند.

دامنه خواب طبیعی بین 5 تا ده ساعت است. حدود 1 تا 2 درصد ازمردم می توانند با تنها 5 ساعت خوابیدن به زندگی ادامه دهند واقلیت کوچک دیگری نیز به دو برابر این میزان خواب نیاز دارند.

برای محاسبه میزان خواب مورد نیاز، هر روز صبح زمان بیدارشدنتان را ثابت نگه دارید، و وقت شروع خواب را تغییر دهید. آیاپس از 6 ساعت خواب هنوز سست و بی حال هستید؟ آیا یک ساعت خواب اضافی توان بیشتری به شما می دهد؟ اضافه شدن دو ساعت چطور؟ هرگزتصور نکنید با بیشتر خوابیدن اوضاع بهتر می شود; زیرا خواب بیش از اندازه احساس رخوت پدید می آورد.

پیامبر خدا(ص)می فرماید:

«ایاکم و کثره النوم; فان کثره النوم یدع صاحبه فقیرا یوم القیامه.»

از پرخوابی بپرهیزید; زیرا پرخوابی صاحبش را در روز رستاخیزتهیدست می گذارد.

با توجه دقیق به علایم هشدار دهنده بدنتان، خواب مناسب خود راتنظیم کنید.

وقتی به اندازه مورد نیازتان استراحت نمی کنید چه اتفاقی می افتد؟ نخستین آسیب کم خوابی از میان رفتن تبسم است. خستگی سبب تحریک پذیری و افسردگی می شود. بدون خواب کافی افرادنمی توانند وظایف خود را به نحو شایسته انجام دهند; حتی نیم ساعت کمتر از معمول خوابیدن، ممکن است به فعالیت روز بعد آسیب رساند. هرچه بیشتر از ساعات خوابتان کاسته شود، شما کمتر خودانگیخته، انعطاف پذیر و خلاق خواهید بود. افرادی که شب خوبی رانگذارنده اند، انعطاف ناپذیر می شوند و در پی کشف راه حل مسایل نخواهند بود. این افراد حتی اگر بسیار تمرکزکنند، تنها توان انجام دادن کارهای معمولی را دارند و چنانچه شب بعد نیز دربی خوابی به سربرند، حتی انجام دادن کوچکترین وظایف برایشان دشوارمی شود.

چگونه بخوابیم؟

ساعات منظمی را برای به خواب رفتن و برخاستن تعیین کنید و تاجایی که ممکن است این نظم را در روزهای تعطیل نیز حفظ کنید.

برای خواب خود آیینی در نظر بگیرید و رشته ای از کارها را هرشب پیش از خواب تکرار کنید; مثل تفکر درباره آنچه روز انجام داده اید، دعا کردن و خواندن داستانی بدون هیجان تا انتقال ازبیداری به خواب آسان تر شود.

امام صادق(ع)می فرماید: «اذا اویت الی فراشک فانظر ماسلکت فی بطنک و ما کسبت فی یومک، و اذکرانک میت و ان لک معادا»

هرگاه به بسترت رفتی بیندیش که در آن روز چه غذایی روانه شکم کرده ای و چه به دست آورده ای؟ و به یاد آر که خواهی مرد و معادی در پیش داری.

برای آزاد شدن تنش های فیزیکی هر روز ورزش کنید. آخر شب ورزش نکنید; زیرا وقتی به احساس خواب آلودگی نیاز دارید، برانگیخته می شوید.

در ساعات پایانی روز، قهوه و چای ننوشید; زیرا تاثیر کافئین تا حدود هشت ساعت ادامه می یابد و در خواب اختلال پدید می آورد.

اگر برای خوابیدن در شب مشکل دارید، در طول روز نخوابید; باشکم خیلی پر یا گرسنه به خواب نروید و در اوایل غروب غذابخورید تا بسیار راحت تر باشید.

چرا خوابیدن در شب بهتر است؟

ساختار و فیزیولوژی بدن انسان چنان طراحی شده که شب برای استراحت و روز برای کار و کوشش باشد. یکی از دلایل این مساله نظام ترشح هورمونی بدن انسان است که دقیقا براین اساس استوارگردیده است. بهترین هورمونی که برای فعالیت روزانه و نیز نشاط،پویایی و تحرک ضروری است، هورمون کورتیزول است که در بسیاری ازواکنش ها و فعل و انفعالات بدن موثر است و بدن را در سطوح سلولی آماده فعالیت می سازد. ترشح طبیعی کورتیزول با یک الگوی شبانه روزی انجام می شود. به طوری که بالاترین غلظت پلاسمایی درصبح زود(6 8 صبح)و پایین ترین غلظت در حوالی نیمه شب دیده می شود.

عدم این هورمون یا اختلال در ترشح آن به اختلال در نظام طبیعی فعالیت ارگانهای مختلف بدن می انجامد. چرخه ترشح این هورمون درطول شبانه روز یکسان نیست. در ابتدای روز بالاترین میزان ترشح وجود دارد. این مقدار به مرور کاهش می یابد و هنگام شب به کمترین حد می رسد. علاوه بر آن، هنگام مقابله با فشارهای مختلف وحتی بیماریها این هورمون بیش از حد عادی ترشح می شود و انسان رااز نظر جسمی و روحی یاری می دهد. در ساختار فیزیکی بدن انسان نکات دیگری نیز مشاهده می شود که بر لزوم استراحت شبانه گواهی می دهد; برای مثال عضلات چشم در نور کم شب در حالت استراحت قرارمی گیرند، اما در طول روز به سبب واکنش در مقابل روشنایی طبیعی انقباض هایی از خود نشان می دهند.

همچنین ترشح هورمون آدرنالین که سبب نشاط، شادابی و بهترشدن رشد بدن می گردد. در شب، بویژه دوازده تا سه نیمه شب، تحقق می یابد. استراحت در روز هیچ گاه بی خوابی شب را جبران نمی کند;ولی تا حدودی موثر است. اگر فردی 4 تا 5 شبانه روز پشت سرهم نخوابد، به هلاکت می رسد، زیرا سلولهای مغز به استراحت نیازمندند. بی خوابی های مقطعی سبب ایجاد نارسایی در مغز و روان می شود و در مراحل ابتدایی، قدرت تشخیص و تمرکز را مختل می سازد.

شب بیداریهای طولانی می تواند به تدریج این عارضه را تشدید کند.

خواب در مقابله بیماریها

خواب می تواند دارویی موثر علیه بیماریها باشد. بیماران قبل از هرچیز به استراحت کافی نیاز دارند. خواب نماد استراحت مفیداست و سیستم دفاعی بدن را تقویت می کند. گاه خواب حتی به اندازه دارویی که فرد مصرف می کند، در درمان موثر است. بهترین نوع درمان بیماریها آن است که بدن همه مکانیزمهای فیزیکی وشیمیایی اش را به کمترین مقدار مورد نیاز برساند و تمام انرژی سطح سلولی را برای درمان بیماری و خروج میکرب از بدن بسیج کندو این حالت در خواب به خوبی فراهم می آید.

در این راستا، مطالعات پژوهشگران هنگ کنگی نشان می دهد که خواب کم و ناکافی می تواند به زخم معده و حتی سرطان بینجامد. به نوشته روزنامه استاندارد هنگ کنگ، فشار روحی می تواند توازن میان ترشح اسید معده و توانایی معده برای محافظت در مقابل اسید رابرهم زند; همچنین بیمارانی که دچار کم خوابی اند، در مقایسه باگروهی که خواب کافی دارند، دیرتر بهبود می یابند.

مصرف دارو برای خواب

قرصهای خواب آور فقط باید با نظر پزشک مصرف گردد. آن هم تنهابرای مدتی کوتاه. این قرصها در دوره بحرانی سودمند است; ولی بامصرف پیوسته به زودی تاثیر خود را از دست می دهد. انسان ممکن است به تدریج میزان دارو را افزایش دهد و خود را از نظر روانی و جسمی به آن وابسته سازد; ولی چنانچه پس از مدتی طولانی مصرف آن را قطع کند، دیگر بار از بی خوابی رنج خواهدبرد و بدین ترتیب، بدتر از قبل می شود.

نتیجه تحقیقات در آمریکا: خوابیدن بر قسمت راست بدن، باعث خواب راحت و آرامش جسمی انسان می شود

تحقیقات جدید آمریکایی به ریاست «دکتر جمال الدین ابراهیم» یکی از دانشمندان مصری و استاد علوم دانشگاه کالیفرنیا و مدیر مرکز تحقیقاتی «لايف ساينس لاب» در ایالات متحده ی آمریکا نشان داد که خوابیدن بر سمت راست بدن، موجب خواب آرام تری می شود.

به گزارش سرویس ترجمه ی شفقنا، نتیجه ی تحقیق ثابت کرد که خوابیدن بر روی قسمت راست بدن باعث تخلیه ی هر چه بیشتر و بهتر بارهای الکتریکی مضر می شود و همین امر دلیلی برای ایجاد خواب راحت برای فرد می شود.

دکتر جمال ابراهیم در یکی از گفت و گوهای خبری با روزنامه های مصری بیان کرد: این تحقیق در راستای تاکید مراکز تحقیقاتی انگلستان بر تکیه کردن به روش های طبیعی برای حل کردن مشکلات درمانی صورت می گیرد.

وی در ادامه اضافه کرد: گروه تحقیقاتی در این بررسی به نتایج بررسی های دیگری که اخیرا در انگلستان به وجود آمد تکیه می کند. تحقیقات انگلیسی مدتی قبل ثابت کرده بودند که کودکانی که بر روی طرف راست بدن خود می خوابند، خواب راحتی دارند و کابوس نمی بینند.

دکتر ابراهیم در ادامه خاطر نشان کرد: همراه با گروه تحقیقاتی مرکز، نتایج بررسی انگلیسی را بر بزرگسالان مورد تجزیه و تحلیل قرار دادیم و روشن شد با خوابیدن فرد بر روی طرف راست، قلب در قسمت فوقانی جسم قرار گیرد و می تواند به این شکل با راحتی بیشتری کار کند و خون را با راحتی بیشتری به قسمت های پایین تر پخش خواهد کرد. که همین امر باعث خواب راحت و آرامش جسمی انسان می شود.

بر اساس گزارش پایگاه روزنامه ی الدستور، از سوی دیگر زمانی که انسان مضطرب باشد بارهای الکتریکی در مغز وی جمع می شود و این بارها با گذاشتن دست راست زیر گونه ی راست از طریق مغز تخلیه می شوند.

وی در ادامه توضیح داد: نیمه ی راست و چپ انسان از نظر الکترومغناطیستی با هم تفاوت دارند، بارهای الکتریکی نیمه ی راست بدن کمتر از نیمه ی چپ است و این به دلیل وجود قلب در قسمت چپ است که باعث افزایش بارها می شود. زمانی که دست راست زیر گونه ی راست قرار داده می شود، تمام بارهای موجود در مغز از قسمت راست مغز که دارای بارهای الکتریکی کمتری است خالی می شود و به این طریق انسان می تواند به راحتی بخوابد و آرامش بیشتری خواهد داشت.

به این شکل می توان افرادی که برای خوابیدن از قرص های خواب آور استفاده می کنند و یا مضطرب هستند را به راحتی به روش طبیعی تا حدودی درمان کرد.

در سنت نبوی نیز خوابیدن بر روی قسمت راست بدن و گذاشتن دست راست زیر گونه ی راست صورت، مستحب است.

+ نوشته شده در چهارشنبه ۱۳۹۲/۰۴/۱۲ساعت 13:32 توسط حجِت الاسلام صابری تولایی |